Düşme, trafik kazaları başta olmak üzere çeşitli sebeplerle meydana gelen yaralanmalar sonrasında görülen kırık ve çıkıklara günümüzde çok sık rastlanmaktadır. Gelişen toplum ve teknoloji ile birlikte; güneş ışığından daha az yaralanılması, gıdaların kalitesinin düşmesi, sportif faaliyetlerin azalması sebebiyle kırık sayısında geçmişe göre ciddi bir artış olduğunu söylemek mümkündür.

Kendini ifade edebilen bir çocuk; düştüğünde belirli bir bölgesinin acıdığını ifade ediyorsa, ilgili bölgede şişlik varsa ve hareketleri rahat değilse kırıktan şüphe edilir. Ancak çoğu zaman “bişey olmaz geçer, incinmiştir” denilerek vakit kaybedilmektedir. Çocukların, bir çok rahatsızlığı kolaylıkla gizleyebileceğini de düşündüğümüzde; tanı ve tedavi genellikle gecikmektedir. Örneğin; 1.5-4 yaş civarı, 3 gün önce düşme sonrası aksayarak yürüme veya şikayetiyle getirilen çocukların büyük bir kısmında; bacak, ayak bileği veya ayak kırıkları ile karşılaşmaktayız.

Çocuklarda kırığın en önemli belirtisi şişliktir. Ağrıyı çok kolay gizleyebilirler ve üzerine yeterince iyi bastırılmadığı takdirde ağrı hiç olmayabilir ancak şişlik her kırıkta mevcuttur. Özellikle el, el bileği, dirsek, ayak bileği gibi, yumuşak dokusu nisbeten az olan bölgelerde, şişlik gözle görünür halde ise, kırıktan şüphe etmek gerekir.

Çocuklarda kırıkların çoğunluğu ameliyatsız iyileşebilir. Ancak bir doktor tarafından muayene olması, şüphe halinde röntgen çekilmesi şarttır. Bazı çok açılanmış kırıklar; uygun şartlar altında yerine getirilir ve alçıya alınır. Aralıklı kontroller ile takip edilir.

Çocuk kemiklerinin tamamında; büyüme çekirdekleri (büyüme hattı, büyüme çizgileri, fiz, fizis, epifiz) adı verilen bölgeler bulunur. Kemikler, bu bölgelerden uzayıp büyümektedir. Bu çekirdekler; eklemlere yakın olan bölgelere yerleşmişlerdir. Kolun uzamasının çoğunluğu; omuz başındaki ve el bileğindeki büyüme çekirdekleri etrafında olur. Bacağın uzamasında ise diz çevresindeki büyüme çekirdekleri etkilidir.

Çekirdeklerin bulunduğu bölgeyi ilgilendiren kırıklarda, (diz çevresi, omuz ve el bileği ağırlıklı olmak üzere) kemiğin büyümesi etkilenebilir. Kimi zaman büyüme duraklaması, kimi zaman aşırı büyüme, kimi zaman da kemiğin eğri şekilde büyümesi şeklinde karşımıza çıkan bu durum önceden kesin olarak bilinemez, ancak kırığın tipi ve yerleşimine göre bir tahminde bulunulabilir. Eklemi ilgilendiren kırıklarda kullandığımız bazı sınıflama sistemleri mevcut olup kırıkların tipine göre 1’den 5’e kadar bir tip belirleriz. 1 iyi olup rakam arttıkça kırığın tipi ve büyüme çekirdeğini etkileme ihtimali artar. Özellikle 5. tip kırıklarda büyüme çekirdekleri ezildiğinden; kemiklerin büyümesi bozulabilir. Eğer böyle bir durum gelişirse müdahale etmek gerekebilir.

Çocuklarda kemiğin kırıldıktan sonra yeniden eski şeklini alması (remodelling) oldukça iyidir. Ancak; kırığın uygun pozisyonda tespit edilmesi şarttır. Belirli derecede açılmış, açı oluşmuş ve kendi içinde dönmüş olan bir kırık uygun şekilde tespit edilmelidir.

Kırıklar, kimi zaman da bir travma olmaksızın meydana gelebilir. “Patolojik kırık” adı verilen bu durumda; altta kemiği zayıflatan bir hastalık zemininde, hafif bir çarpma sonrası bile kırıklar gelişebilir. Cam kemik hastalığı (osteogenesis imperfekta), kemiğin iyi huylu kistleri ( anevrizmal kemik kisti, basit kemik kisti, non ossifiye fibrom, vb…) gibi rahatsızlıklar bu durumlara sebep olabilir. Bu hastaların tedavisinde; kırığın yanı sıra asıl hastalığı da gözden kaçırmamak önemlidir.

Halk arasında “Çocuk kırıkları çabukça kendiliğinden iyileşir” sözü yaygındır ve çoğunlukla doğrudur. Altta önemli bir hastalık olmadığı sürece kemikte kaynamama az görülür, ancak kemiğin hatalı kaynamaları çok fazla görülmektedir. Bunun sebebi; çocuk kırıklarının çok hızlı kaynamasından dolayı şekil bozukluğunun hızlıca gelişmesi ve yanlış pozisyonda kırığın kaynamasıdır. Hatalı kaynama olduğunda yapılacak müdahalenin boyutu artar. Bu sebeple; çocuk kırıklarının vakit geçirmeden bir Ortopedi uzmanına başvurmasını; müdahale edilecekse de erken zamanda yapılmasını önermekteyiz.

Op.Dr.Okyar Altaş

Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı